Wat is eerlijk? En wie bepaalt dat eigenlijk? 

"Iedereen moet krijgen wat hem toekomt." Mooi gezegd. Maar wat bedoelen we daar precies mee? Gaat het om wat je verdient, om wat je nodig hebt, om wat je toekomt door geboorte of inspanning? En wie mag daarover beslissen? 

Over deze vragen buigen filosofen zich al meer dan tweeduizend jaar. Plato en Aristoteles zagen rechtvaardigheid als een deugd van de ziel. Hobbes, Locke en Rousseau maakten er een kwestie van menselijke afspraken van. Rawls bedacht de beroemde "sluier van onwetendheid": welke regels zou jij kiezen als je niet wist wie je in de samenleving zou zijn? Nozick vond dat herverdeling juist onrechtvaardig is. Sen en Nussbaum vragen zich af of het niet veel meer gaat om wat mensen werkelijk kunnen doen en worden.

​

Al die denkers verschillen diep van mening. Maar ze doen allemaal hetzelfde: ze blijven doorvragen. Precies dat gaan wij ook doen — niet door te luisteren naar andermans ideeën, maar door zelf aan de slag te gaan met ons eigen denken. 

Dit is een actieve workshop waarin je zelf filosofeert. Aan de hand van verschillende werkvormen onderzoekt je samen met anderen wat rechtvaardigheid voor jou betekent en waarom. We toetsen onze meningen, zoeken naar de maatstaven achter onze oordelen, en blijven stilstaan bij de spanningen die daarin schuilgaan. Zoals Socrates op de markt van Athene deed: niet om gelijk te krijgen, maar om samen scherper te denken.

 

Wat gaan we doen? 

• Stellingenspel — Neem stelling in bij prikkelende uitspraken over eerlijkheid, verdienste en gelijkheid. Eens of oneens? En vooral: waarom? 

• Dilemmagesprek — Duik in een concreet moreel dilemma waarin meerdere opvattingen van rechtvaardigheid botsen. Welke keuze maak je, en welke maatstaf gebruikt u daarbij? 

• Wand van Inzichten — Doorheen de workshop verzamelen we onze gedachten, vragen en doorbraken op een gedeelde wand. Zo zie je je eigen denken en dat van de anderen groeien. 

 

Vragen die ons bezighouden 

• Wanneer je iets "onrechtvaardig" noemt, welke maatstaf gebruik je dan? 

• Welke rol speelt verdienste? Wat is talent, wat is inspanning, wat is geluk? 

• Als rechtvaardigheid gelijkheid eist — gelijkheid waarvoor dan precies? 

• Bestaat er een principe dat iedereen kan aanvaarden, ongeacht zijn of haar opvatting van het goede leven? 

• Waar ligt de bron van ons meningsverschil: in de feiten, in de waarden, of in wat we überhaupt onder rechtvaardigheid verstaan?

 

Doe mee! 

Je hoeft geen filosofie gestudeerd te hebben. Nieuwsgierigheid, een open houding en de bereidheid om uw eigen aannames te bevragen. Dat is alles wat nodig is.